wetgeving

AI-geletterdheid: wat artikel 4 van de AI-verordening wél en niet van scholen vraagt

2026-06-22 · ai-edu.nl redactie

In haar vraag-en-antwoord over AI-geletterdheid legt de Europese Commissie uit wat artikel 4 van de AI-verordening vraagt. Dat artikel verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen maatregelen te nemen die de AI-geletterdheid ondersteunen van hun personeel en van andere personen die namens hen met AI-systemen omgaan. Daarbij moet rekening worden gehouden met de technische kennis, ervaring, opleiding en training van die personen en met de context waarin de AI-systemen worden gebruikt.

Na de wijziging van artikel 4 via de Digital Omnibus, in werking medio juli 2026, blijft AI-geletterdheid volgens de Commissie een verplichting, maar wordt geen specifiek – of 'voldoende' – niveau meer voorgeschreven. De Commissie en de lidstaten blijven aanbieders en gebruiksverantwoordelijken ondersteunen, onder meer door praktijkvoorbeelden van naleving te publiceren op het Single Information Platform. Voor wie hoog-risico-AI-systemen inzet, blijft de verplichting bestaan om personeel zo te trainen dat menselijk toezicht geborgd is.

Artikel 4 is op 2 februari 2025 van toepassing geworden. Toezicht en handhaving liggen niet bij het AI-bureau maar bij de nationale markttoezichtautoriteiten; die starten daarmee volgens de Commissie per 2 augustus 2026 (elders in de Q&A wordt 3 augustus 2026 genoemd voor de toezichts- en handhavingsregels). Sancties zijn gebaseerd op nationale wetgeving, moeten proportioneel zijn en liggen eerder voor de hand als er bewijs is van een incident door gebrekkige training of begeleiding. De Commissie stelt ook: er is geen verplichting om de AI-kennis van medewerkers te meten en een certificaat is niet nodig; organisaties kunnen een interne registratie van trainingen en andere initiatieven bijhouden.

Wat betekent dit voor jouw school

In het Toetsingskader AI van SIVON zijn schoolbesturen de gebruiksverantwoordelijke: zij moeten volgens dat kader maatregelen nemen zodat hun personeel en andere personen die namens hen betrokken zijn bij het gebruik van AI-systemen over voldoende kennis van AI beschikken — ook bij niet-hoog-risico-systemen. Kennisnet schrijft in zijn stappenplan dat medewerkers (en leerlingen) die met AI-systemen werken AI-geletterd moeten zijn. Wij lezen hierin dat de vrijheid in de invulling groot is: geen verplicht format, wél maatregelen die passen bij rol, systeem en risico.

Wat moet je doen

  • Inventariseer welke systemen en tools op school mogelijk AI bevatten en beoordeel welke onder de AI-verordening vallen (Kennisnet, stap 1 en 2).
  • Bepaal je rol: gebruiksverantwoordelijke of toch aanbieder. Kennisnet wijst erop dat je mogelijk aanbieder bent als je een systeem wijzigt of voor een ander doel gebruikt.
  • Weeg de risico's. Kennisnet noemt emotieherkenning bij leerlingen verboden; systemen voor onder meer toelating, het evalueren van leerresultaten en toetstoezicht kunnen hoog risico zijn.
  • Stem je AI-geletterdheidsmaatregelen af op kennisniveau en context. Training of andere initiatieven mogen; de Commissie merkt op dat alleen verwijzen naar de gebruiksinstructies vaak niet effectief is.
  • Houd een interne registratie bij van trainingen en andere initiatieven. Overweeg voor inspiratie de living repository van de Commissie met meer dan 40 voorbeelden.

Wil je weten hoe je school ervoor staat op AI-beleid, AI-training en DPIA's? Doe de gratis AI-compliance-check op /check. Voor scholen die scholing ineens willen regelen, biedt ai-edu.nl de AI-Geletterdheid Cursus als schoollicentie, met modules, toetsen, certificaten en een compliance-dashboard — handig voor je eigen registratie, ook al schrijft de wet die vorm niet voor.

Bronnen

Weten waar jouw school staat?

Doe de gratis compliance-check (5 minuten, direct resultaat).

Start de check