wetgeving

Toezichthouders: weeg digitale autonomie mee bij inkoop IT-diensten — wat betekent dat voor scholen?

2026-07-27 · ai-edu.nl redactie

De Autoriteit Consument & Markt (ACM), de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), De Nederlandsche Bank (DNB) en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) roepen bedrijven en overheden op om de overgang naar meer digitale autonomie te versnellen. Dat doen zij in het gezamenlijke rapport 'De route naar digitale autonomie', dat op 10 juli 2026 is overhandigd aan staatssecretaris Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit). Dat meldt de Autoriteit Persoonsgegevens op haar website.

Volgens de toezichthouders brengt de afhankelijkheid van een klein aantal IT-dienstverleners risico's met zich mee voor de continuïteit van digitale dienstverlening aan burgers en bedrijven. Verstoringen, cyberincidenten en geopolitieke ontwikkelingen kunnen grote gevolgen hebben. Een sterke afhankelijkheid van een klein aantal niet-Europese dienstverleners beperkt bovendien de keuzevrijheid en maakt overstappen kostbaar en complex. Digitale autonomie gaat volgens de toezichthouders om keuzevrijheid en regie, met als doel de weerbaarheid te vergroten; het vraagt niet om volledige technologische onafhankelijkheid, wel om een meer open IT-architectuur en keuzes die samenwerking tussen leveranciers, overstapmogelijkheden en concurrentie ondersteunen.

De aanbevelingen: de overheid kan de vraag naar nieuwe Europese digitale diensten bundelen en als een van de eerste afnemers optreden; overheden en bedrijven zouden digitale autonomie nadrukkelijk moeten meewegen bij de inkoop van IT-diensten, bijvoorbeeld door eisen te stellen aan open standaarden, interoperabiliteit en de mogelijkheid eenvoudig van leverancier te wisselen; bedrijven kunnen binnen sectoren samenwerken en als eerste afnemer optreden, waarvoor binnen de concurrentieregels veel ruimte is; en IT-aanbieders kunnen meer samenwerken aan sterke Europese alternatieven. De oproep sluit volgens de toezichthouders aan bij DORA en de nieuwe Cyberbeveiligingswet (NIS2-richtlijn), die per 15 augustus van kracht is en nadruk legt op het beheersen van risico's in de toeleveringsketen.

Wat betekent dit voor jouw school

De oproep richt zich op overheden en bedrijven; scholen worden in het bericht niet apart genoemd. Toch kan dit voor scholen betekenen dat vragen over keuzevrijheid, overstapmogelijkheden en afhankelijkheid van een enkele leverancier ook bij schoolcontracten om aandacht vragen. Onze inschatting is dat de nadruk op open standaarden en eenvoudig kunnen wisselen van leverancier goed bruikbaar is als gespreksonderwerp bij de volgende contractverlenging.

Wat moet je doen

  • Breng in kaart welke IT-diensten je school gebruikt en waar de afhankelijkheid van één leverancier het grootst is.
  • Overweeg bij nieuwe contracten eisen op te nemen over open standaarden, interoperabiliteit en de mogelijkheid om over te stappen, plus exitafspraken.
  • Verken of je samen met andere scholen of via bestaande samenwerkingsverbanden kunt optrekken richting leveranciers.
  • Heb je vragen over de aanbevelingen? De toezichthouders nodigen organisaties uit om contact op te nemen.
  • Wil je weten hoe je school ervoor staat op AI-beleid, AI-training en DPIA's? Doe de gratis AI-compliance-check (12 vragen) op ai-edu.nl/check. Voor templates, e-learnings en de IBP Volwassenheidsmeting: zie ai-edu.nl/pakketten.

Bronnen

Weten waar jouw school staat?

Doe de gratis compliance-check (5 minuten, direct resultaat).

Start de check