wetgeving

AP roept op: doe nu al ervaring op met de FRIA voor hoogrisico-AI

2026-08-28 · ai-edu.nl redactie

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) roept organisaties op om nu al ervaring op te doen met het uitvoeren van een 'fundamental rights impact assessment' (FRIA), oftewel een grondrechteneffectbeoordeling. Dat schrijft de AP in een bericht van 17 augustus 2026.

Volgens de AP moeten overheidsorganisaties en private organisaties die publieke diensten leveren vanaf december 2027 vooraf beoordelen welke gevolgen een AI-systeem met een hoog risico kan hebben voor de grondrechten van mensen. Hetzelfde geldt voor publieke of private organisaties die een beoordelingssysteem voor financiële risico's gaan gebruiken. De verplichting staat in de Europese AI-verordening. Met een FRIA breng je vooraf in kaart welke gevolgen bepaalde hoogrisico-AI-systemen kunnen hebben voor grondrechten, zoals het recht op gelijke behandeling, menselijke waardigheid, privacy en toegang tot essentiële voorzieningen. Ook moet je beschrijven hoe je die risico's beperkt en daarover rapporteren aan de toezichthouder.

Sven Stevenson, directeur Coördinatie Algoritmes van de AP: "De verplichte FRIA dwingt organisaties om vooraf stil te staan bij de vraag wat een AI-systeem betekent voor de mensen die ermee te maken krijgen. Daarmee helpt een FRIA om problemen te voorkomen, in plaats van ze achteraf te moeten herstellen."

De AP start een pilot waarin deelnemers praktijkervaring opdoen met het Europese template voor de FRIA-rapportage en feedback krijgen op hun aanpak. De pilot is bedoeld om van te leren en is nadrukkelijk geen audit, inspectie of handhavingstraject. Organisaties zonder ervaring met grondrechtenbeoordelingen worden uitdrukkelijk uitgenodigd mee te doen. Aanmelden kan tot en met 21 september 2026; de pilot start begin oktober. De AP publiceerde daarbij het document 'Aan de slag met de FRIA', het eerste in een reeks over AI en grondrechten. Het kabinet is van plan de AP aan te wijzen als toezichthouder op het merendeel van de hoogrisico-AI-systemen die onder de AI-verordening vallen.

Wat betekent dit voor jouw school

De AP noemt het onderwijs in dit bericht niet apart. Wij raden schoolbesturen daarom aan eerst zelf na te gaan of zij tot de genoemde groep organisaties horen en of zij een AI-systeem gebruiken of willen gaan gebruiken dat volgens de AI-verordening als hoogrisico geldt. De AP legt dat uit in 'Aan de slag met de FRIA'.

Wat volgens de AP wel vaststaat: een FRIA is een aanvulling op de DPIA. Waar een DPIA zich richt op privacyrisico's bij het verwerken van persoonsgegevens, kijkt een FRIA breder naar de gevolgen voor alle grondrechten. Voor scholen kan dat betekenen dat bestaande DPIA-documentatie een vertrekpunt is, maar niet volstaat.

Wat moet je doen

  • Inventariseer welke AI-systemen jullie gebruiken of overwegen, zodat je per systeem kunt beoordelen of het hoogrisico is.
  • Lees de AP-publicatie 'Aan de slag met de FRIA' en bepaal of jullie organisatie onder het FRIA-vereiste valt.
  • Overweeg deelname aan de pilot FRIA-rapportage; aanmelden kan tot en met 21 september 2026 via de uitnodiging van de AP.
  • Wijs iemand aan die dit onderwerp volgt, bijvoorbeeld de FG of de ICT-coördinator.
  • Wil je weten hoe jullie ervoor staan op AI-beleid, AI-training en DPIA's? Doe de gratis AI-compliance-check (12 vragen) op ai-edu.nl/check. Die toetst niet op FRIA-gereedheid.
  • Zoek je documenten om zelf mee aan de slag te gaan? Op ai-edu.nl/pakketten staat onder meer het AI Compliance Starterpakket met beleidsdocument, DPIA-templates, risicoanalyse en stappenplan.

Bronnen

Weten waar jouw school staat?

Doe de gratis compliance-check (5 minuten, direct resultaat).

Start de check